Gęś zbożowa

Wygląd i cechy rozpoznawcze

Podobnie jak u innych gęsi, u zbożówki nie występuje dymorfizm płciowy – samiec i samica (a także osobniki młodociane) ubarwione są jednakowo. Jest to gęś ciemniejsza od gęgawy, co jest pierwszą cechą rzucającą się w oczy.

• Upierzenie: Dominują barwy szarobrązowe. Szyja i głowa są wyraźnie ciemnobrązowe, co odróżnia ją od jaśniejszej gęgawy. Na grzbiecie i bokach widoczne są jasne, poprzeczne prążki. Podogonie i ogon są białe.

• Dziób: To kluczowa cecha identyfikacyjna. Dziób jest czarny u nasady i na końcu, natomiast pośrodku posiada charakterystyczną pomarańczową plamę (wielkość i kształt tej plamy może się różnić w zależności od podgatunku).

• Nogi: Pomarańczowe (u gęgawy są różowe).

• W locie: Skrzydła z przodu są ciemnoszare/ciemne. To najważniejsza cecha odróżniająca ją w locie od gęgawy, która przody skrzydeł ma jasne (srebrzyste).

Występowanie i migracje

Gęś zbożowa gniazduje na dalekiej północy – od Skandynawii, przez Syberię, aż po Morze Ochockie. W Polsce pojawia się licznie podczas przelotów, a część populacji u nas zimuje (szczególnie na zachodzie kraju i wybrzeżu Bałtyku).

Jesienią można obserwować ogromne stada („klucze”) liczące tysiące osobników. Zatrzymują się one na odpoczynek na rozległych polach, pastwiskach, nieużytkach i w dolinach rzecznych.

Zachowanie – Gęsi „Strażnicy”

Każdy myśliwy, który próbował podejść stado gęsi zbożowych, wie, jakie to trudne zadanie. Ptaki te są niezwykle płochliwe i świetnie zorganizowane. Podczas żerowania na otwartych przestrzeniach, część stada zawsze pełni funkcję strażników. Ptaki te nie jedzą, lecz z wyciągniętymi szyjami nieustannie obserwują otoczenie. W razie najmniejszego zagrożenia alarmują resztę stada, które natychmiast podrywa się do lotu.

Menu – skąd nazwa „zbożowa”?

Nazwa łacińska fabalis pochodzi od bobu (faba), co sugeruje jej upodobania kulinarne, natomiast nazwa polska wskazuje na zboża.

• Na lęgowiskach (północ): Żywi się porostami, trawami, ziołami, mchami i jagodami. Młode ptaki, potrzebujące białka do wzrostu, zjadają także owady, mięczaki, a nawet ikrę.

• Na zimowiskach (u nas): Jej dieta staje się bardziej treściwa. Żywi się ziarnem zbóż (oziminy, resztki pożniwne), kukurydzą, ziemniakami pozostawionymi na polach oraz korzeniami roślin.

Kalendarz polowań

Gęś zbożowa jest atrakcyjnym ptakiem łownym. Zgodnie z kalendarzem polowań, polujemy na nią w następujących terminach:

• Od 1 września do 21 grudnia – na terenie całego kraju.

• Do 21 stycznia (wydłużony okres) – na terenie województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego, wielkopolskiego i dolnośląskiego.