Kuropatwa

Wygląd i cechy rozpoznawcze

Kuropatwa to ptak średniej wielkości o krępej, zaokrąglonej sylwetce i krótkim ogonie. Choć z daleka wydaje się szara (stąd przydomek „szara dama”), z bliska zachwyca subtelnym rysunkiem piór. Dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony, co wymaga wprawnego oka do rozróżnienia koguta od kury.

• Ubarwienie: Głowa i kark są oliwkowo-szare, a „twarz” (policzki i gardło) zdobi charakterystyczna, ruda maska. Wierzch ciała jest szarobrunatny z poprzecznymi pręgami, idealnie maskujący ptaka na tle ziemi. Spód i boki są popielate, ozdobione szerokimi, pionowymi pręgami w kolorze rdzawym.

• Podkowa: Najważniejszą cechą rozpoznawczą jest ciemnobrązowa, rdzawa plama na białym brzuchu w kształcie podkowy.

  • Kogut: Podkowa jest wyraźna, duża i pełna.

  • Kura: Podkowa jest często mniejsza, niekompletna, rozmyta, a u młodych kur może nie występować wcale.

• W locie: Gdy kuropatwy zrywają się do lotu (zazwyczaj całe stadko naraz z głośnym furkotem), widać ich rdzawo-brązowe sterówki (pióra ogona), co jest kluczową cechą identyfikacyjną.

• Oczy: Za okiem znajduje się naga, brodawkowata skóra (róża), która w okresie godowym staje się jaskrawoczerwona, szczególnie u samców.

Na barkach i skrzydłach widoczne są delikatne, podłużne białe plamki (tzw. stoiny), które również pomagają w określeniu płci (u kur są one poprzecznie prążkowane, u kogutów – podłużne, wzdłuż stosiny pióra).

Siedlisko i tryb życia

Kuropatwa jest gatunkiem wybitnie osiadłym. Całe życie spędza na niewielkim areale, co czyni ją bardzo wrażliwą na zmiany w rolnictwie.

Jej królestwem są otwarte tereny rolnicze, ale nie wielkie monokultury. Kuropatwa kocha mozaikę: małe pola przeplatane zakrzewionymi miedzami, ugorami, remizami i rowami. To tam znajduje schronienie przed drapieżnikami i niekorzystną pogodą. W Polsce jest nielicznym, a lokalnie średnio licznym ptakiem lęgowym, występującym głównie na niżu. Zimą kuropatwy łączą się w grupy rodzinne zwane stadkami (w gwarze myśliwskiej: ciecierukami), wspólnie nocując i ogrzewając się wzajemnie w tzw. „wianuszkach”.

Menu – owady na wagę złota

Kuropatwa żywi się głównie pokarmem roślinnym: nasionami chwastów, traw, zbóż oraz zielonymi pędami ozimin. Jednak kluczowym okresem jest lato. Wtedy, szczególnie dla piskląt w pierwszych tygodniach życia, niezbędne jest białko zwierzęce w postaci owadów (mrówek, chrząszczy, mszyc). Brak owadów na polach (spowodowany np. nadmierną chemizacją) jest jedną z głównych przyczyn spadku liczebności tego gatunku.

Kalendarz polowań

Polowanie na kuropatwy to dziś przede wszystkim element tradycji, a pozyskanie jest ściśle limitowane stanem populacji w danym obwodzie. Często myśliwi skupiają się na odłowach w celu przesiedlenia i zasilenia innych łowisk.

• Polowanie (z bronią): od 11 września do 21 października.

• Odłów (do celów zasiedleniowych): od 11 września do 15 stycznia.