Bóbr

Wygląd i cechy rozpoznawcze

Bóbr to potężny gryzoń o krępej, opływowej sylwetce, osiągający masę do 30 kg i długość ciała do 1 metra. Jest doskonale przystosowany do ziemnowodnego trybu życia.

• Ogon (Kielnia): To jego znak rozpoznawczy – szeroki, spłaszczony grzbietobrzusznie i pokryty łuskami. Pełni rolę steru w wodzie oraz podpory na lądzie.

• Futro: Gęste, natłuszczone i nieprzepuszczające wody, o barwie od szarobrązowej do niemal czarnej (najbardziej cenione dawniej były futra czarne).

• Głowa: Krótka, z tępo zakończonym pyskiem. Uszy i nozdrza zamykają się pod wodą, a oczy chronią przezroczyste powieki.

• Zęby: Potężne siekacze o brunatnoczerwonym zabarwieniu rosną przez całe życie i służą do ścinania nawet grubych drzew.

Palce tylnych kończyn spięte są błoną pławną, co czyni bobra świetnym pływakiem (może przebywać pod wodą do 15 minut), podczas gdy na lądzie porusza się dość niezdarnie.

Tryb życia – Inżynieria wodna

Bobry są aktywne głównie nocą i o zmierzchu. Żyją w trwałych, monogamicznych rodzinach, które mogą zamieszkiwać to samo terytorium przez wiele pokoleń. Ich domy to wydrążone w brzegach nory lub budowane z gałęzi i mułu żeremia – zawsze z bezpiecznym, podwodnym wejściem.

Słyną z budowy tam, które stabilizują poziom wody, ukrywając wejścia do nor i ułatwiając transport drewna. Choć ich działalność retencyjna jest korzystna dla ekosystemu (oczyszczanie wody, tworzenie siedlisk dla ryb, ptaków i wydr), często prowadzi do podtopień pól i lasów, co rodzi konflikty z człowiekiem. W razie zagrożenia bóbr ostrzega rodzinę potężnym uderzeniem ogona (kielni) o taflę wody – ten charakterystyczny „plusk” zna każdy myśliwy polujący nad wodą.

Menu – od kory do kapusty

Bóbr jest wyłącznym roślinożercą. Jego dieta zmienia się sezonowo:

• Wiosna i lato: Żywi się roślinnością wodną i przybrzeżną (kłącza, liście). W krajobrazie rolniczym chętnie odwiedza pola, zjadając buraki, marchew, kukurydzę czy kapustę.

• Jesień i zima: Podstawę diety stanowi łyko i kora drzew (głównie wierzby, topoli, osiki, brzozy) oraz zmagazynowane pod wodą zapasy w postaci „tratw pokarmowych”.

Ciekawostką jest, że ogon bobra pokryty łuską sprawiał, iż w średniowieczu kościół dopuszczał spożywanie jego mięsa w post, traktując go na równi z rybą. Cenny był również tzw. strój bobrowy (castoreum) – wydzielina gruczołów o zapachu piżma, używana dawniej jako lek na wszelkie dolegliwości.

Znaczenie łowieckie

Polowanie na bobra jest wyzwaniem dla najbardziej cierpliwych. To zwierzyna niezwykle czujna, aktywna głównie po zmroku. Ze względów etycznych i praktycznych, do bobra strzela się wyłącznie, gdy wyjdzie na ląd. Postrzałek w wodzie zazwyczaj natychmiast nurkuje i ginie w podwodnych korytarzach, stając się nie do odnalezienia. Skuteczne polowanie wymaga doskonałej znajomości łowiska i precyzyjnego strzału (zazwyczaj zasiadka przy żeremiach lub szlakach transportowych).

Okres polowań: Gatunek objęty ochroną częściową. Pozyskanie możliwe jest wyłącznie na podstawie indywidualnych zezwoleń (odstępstw) wydawanych przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska (RDOŚ), zazwyczaj w okresie jesienno-zimowym (najczęściej od 1 października do 15 marca).