Borsuk

Wygląd i budowa – Niedźwiedzia siła w małym ciele

Borsuk to zwierzę o krępej, silnej budowie i masywnym zadzie. Jego głowa jest mała, długa i wąska, co czyni ją nieco nieproporcjonalną w stosunku do reszty ciała.

• Upierzenie: Szczecina jest długa, błyszcząca, o barwie siwo-popielatej z domieszką czerni na grzbiecie (srebrzysta). Spód ciała i łapy są kontrastowo czarne lub brązowo-czarne.

• Głowa: Jest znakiem rozpoznawczym gatunku – prawie biała z dwoma charakterystycznymi czarnymi pasami biegnącymi od nosa, przez oczy i uszy, aż do barków.

• Łapy: Krótkie, ale niezwykle mocne, przystosowane do kopania. Zakończone są pięcioma palcami z długimi pazurami. Odcisk łapy borsuka w błocie przypomina miniaturowy trop niedźwiedzia.

• Wymiary: Osiąga długość do 90 cm i masę od 15 do 25 kg.

Borsuk nie jest dalekowidzem – jego oczy są małe i sprawiają wrażenie przymrużonych. Nadrabia to jednak doskonałym węchem, słuchem i dotykiem.

Tryb życia – Rodzinny inżynier

Wbrew dawnym wierzeniom, borsuk nie jest zgryźliwym samotnikiem, lecz prowadzi życie rodzinne i towarzyskie. Jest zwierzęciem terytorialnym, aktywnym głównie nocą, choć latem zdarza mu się żerować w dzień.

• Nory: To prawdziwe podziemne twierdze. Wykopane najczęściej na stoku (co ułatwia usuwanie ziemi), posiadają skomplikowany system korytarzy i komór, często wielopoziomowych. Nory są bardzo czyste – borsuk regularnie wymienia w nich ściółkę (paprocie, trawy, liście), wciągając ją do środka tyłem.

• Czystość: W odróżnieniu od lisa, borsuk dba o higienę. Nieczystości wyrzuca na zewnątrz, a potrzeby fizjologiczne załatwia do specjalnych dołków zwanych latrynami, które wykopuje w pobliżu nory. Zdarza się, że borsuk opuszcza swoją norę, jeśli wprowadzi się do niej niechlujny lis.

• Zima: Nie zapada w pełny sen zimowy, lecz w śpiączkę (letarg), z której wybudza się w czasie odwilży, by zaspokoić pragnienie. Przed zimą gromadzi grubą warstwę tłuszczu, przez co w czasie snu traci na wadze nawet do 7 kg.

Menu – Wszystkożerny oportunista

Borsuk jest oportunistą pokarmowym – zjada to, co jest akurat dostępne w jego siedlisku.

• Podstawa diety: Najważniejszym źródłem pożywienia są dżdżownice.

• Przysmaki: Uwielbia owady (zwłaszcza larwy os, szerszeni i trzmieli, które wykopuje z ziemi), ptasie jaja, owoce (spady jabłek, gruszek, śliwek), jagody oraz grzyby.

• Rolnictwo: W okresie dojrzewania zbóż chętnie żeruje na polach kukurydzy i owsa. Robi przy tym tyle hałasu, że pojedynczy osobnik może zostać pomylony z watahą dzików.

• Mięso: Poluje na małe ssaki (norniki, krety, młode zające), żaby, a także nie gardzi padliną.

Rozmnażanie

Okres godowy (cieczka) trwa od lutego do października, a szczyt kopulacji przypada na sierpień.

• Ciąża przedłużona: Podobnie jak u sarny, rozwój płodu jest wstrzymany (utajony) przez pierwszy okres. Faktyczna ciąża trwa 30–32 tygodnie, a rozwój zarodka rusza dopiero zimą.

• Młode: Rodzą się w norze między styczniem a kwietniem, w liczbie od 1 do 5 (zwykle 3). Są białe i ślepe; oczy otwierają po około miesiącu. Samodzielność osiągają po pół roku, ale często zostają z rodziną do następnej wiosny.

Znaczenie w łowisku i ochrona

Borsuk jest generalnie zwierzęciem pożytecznym, ale w łowiskach zasobnych w kuraki (bażant, kuropatwa, cietrzew) może wyrządzać szkody, niszcząc ich gniazda. W obecnym środowisku praktycznie nie ma wrogów naturalnych (dawniej były nimi wilki i rysie).

Okres polowań:

• Od 1 września do 30 listopada.

• Na terenach występowania głuszca – przez cały rok.