Dzik
Dzik (Sus scrofa) – Czarny rycerz polskich kniei
Dzik jest gatunkiem, który ucieleśnia siłę i dzikość naszych lasów. To zwierzyna czarna, niezwykle inteligentna i odporna na trudne warunki. Dla myśliwego spotkanie z potężnym odyńcem to zawsze wielkie przeżycie, a pozyskany oręż stanowi jedno z najbardziej cenionych trofeów.
Wygląd i cechy rozpoznawcze
Dzik charakteryzuje się krępą, „karpiowatą” sylwetką – przód ciała jest potężny i wysoki, a tył wyraźnie niższy.
Suknia: Ciało pokrywa twarda szczecina, która zimą jest gęsta i ciemna (od czarnej do brązowej), a latem nieco rzadsza i jaśniejsza. U starszych dzików sierść może przybierać barwę srebrzystą. Na grzbiecie, wzdłuż kręgosłupa, biegnie pas dłuższej szczeciny zwany chybem, który dzik stroszy w chwilach zagrożenia.
Gwizd: Głowa jest duża, wydłużona, zakończona gwizdem (ryjem) z tabakierą (nos). Służy on do doskonałego wyczuwania zapachów i buchtowania w ziemi.
Oręż: To duma każdego myśliwego. U samców (odyńców) z żuchwy wyrastają potężne, ostre kły dolne zwane szablami, które ścierają się o kły górne – fajki. Oręż loch jest znacznie mniejszy i mniej widoczny.
Warchlaki: Młode dziki do około 4-5 miesiąca życia mają charakterystyczne, pasiaste ubarwienie („pasiaki”), które doskonale maskuje je w leśnym runie.
Ogon: Zakończony pękiem włosów, zwany w języku łowieckim chwostem.
Tryb życia – Wataha i huczka
Dziki są zwierzętami towarzyskimi, żyjącymi w grupach rodzinnych zwanych watahami. Przewodzi im zawsze stara, doświadczona samica – locha (matka prowadząca). Dorosłe samce (odyńce) są samotnikami i dołączają do watah jedynie w okresie godowym.
Huczka: Okres godowy dzików, zwany huczką, przypada zazwyczaj na zimę (grudzień-styczeń). Samce toczą wtedy zacięte walki o dostęp do loch, a ich pancerz (gruba skóra na bokach, tzw. kopyto) chroni je przed ciosami rywali.
Babrzysko: Dziki uwielbiają kąpiele błotne w tzw. babrzyskach. Pomaga im to pozbyć się pasożytów i chłodzić organizm latem. Po kąpieli często ocierają się o pnie drzew (malowanie).
Buchtowanie: Ślady żerowania dzików są łatwe do rozpoznania – to „zryta” ziemia, czyli buchtowisko, gdzie dziki szukały pokarmu.
Menu – Leśny odkurzacz
Dzik jest wszystkożerny i pełni w lesie funkcję sanitariusza.
Pokarm roślinny: Żołędzie, bukiew, kłącza, korzenie roślin, grzyby, owoce leśne. W krajobrazie rolniczym chętnie żeruje na polach kukurydzy, ziemniaków i zbóż, co często rodzi konflikty z rolnikami.
Pokarm zwierzęcy: Larwy owadów (np. pędraki), dżdżownice, gryzonie, jaja ptaków, a także padlina. Dzik potrafi wyczuć larwy owadów głęboko pod ziemią.
Klasyfikacja wiekowa w gwarze
Warchlak: Dzik w pierwszym roku życia.
Przelatek: Dzik w drugim roku życia.
Wycinek: Samiec w 3-4 roku życia.
Odyniec: Dorosły, stary samiec.
Locha: Dorosła samica.
Kalendarz polowań
Ze względu na zagrożenie Afrykańskim Pomorem Świń (ASF) oraz wysoką liczebność populacji, okresy polowań na dziki zostały w ostatnich latach zliberalizowane. Obecnie w Polsce polujemy na:
Lochy: przez cały rok.
Odyńce, wycinki, przelatki i warchlaki: przez cały rok.
