Lis
Lis, Mykita (Vulpes vulpes) – Rudy spryciarz i postrach drobnej zwierzyny
Lis to bez wątpienia najpopularniejszy drapieżnik naszych pól i lasów. Bohater wielu bajek, w których zawsze uchodzi za symbol przebiegłości – i nie ma w tym przesady. Dla myśliwego lis (w gwarze: Mykita) to z jednej strony inteligentny przeciwnik podczas polowania na wab, a z drugiej – główny reduktor pogłowia zająca i kuropatwy, którego liczebność musi być trzymana w ryzach.
Wygląd – Płomienna suknia i biały kwiat
Lis jest średniej wielkości psowatym o lekkiej, zwinnej budowie ciała.
Suknia (Futro): Zazwyczaj ruda lub rudo-żółta (ogniista), choć zdarzają się osobniki ciemniejsze (węglarki) lub jaśniejsze. Podgardle, brzuch i wewnętrzna strona nóg są białe.
Kita (Ogon): To najpiękniejsza ozdoba lisa. Długa, puszysta, służy jako ster podczas biegu i „kołdra” podczas snu. Jej końcówka, zwana kwiatem lub stawką, jest często biała – to ważna cecha rozpoznawcza (odróżnia go od jenota czy wilka w mroku).
Głowa: O ostrym pysku, zwanym sznurowatym, z dużymi, trójkątnymi uszami (łyżki), które są czarne na zewnątrz.
Oczy (Świece): Co ciekawe, lis jako jedyny z psowatych posiada pionowe źrenice (jak kot), co jest przystosowaniem do polowania w słabym świetle.
Łapy: Zakończone czarnymi „skarpetkami”.
Tryb życia – Samotny oportunista
Lis jest zwierzęciem terytorialnym i poza okresem godowym – samotnikiem. Choć kojarzymy go z lasem, doskonale czuje się na polach, łąkach, a coraz częściej w miastach (lis miejski). Mieszka w norach, które kopie sam lub… zajmuje „na dziko”. Często dzieli rozbudowane systemy nor z borsukiem, zajmując górne piętra, podczas gdy czystszy borsuk trzyma się niżej.
Słynie z doskonałych zmysłów – słuchu i węchu. Wzrok ma ukierunkowany na ruch – nieruchomego myśliwego może nie zauważyć, ale najmniejszy szelest zdradzi obecność człowieka z kilkuset metrów.
Menu – Myszkowanie
Podstawą diety lisa są gryzonie (norniki, myszy). Polowanie na nie nazywamy myszkowaniem. Lis namierza ofiarę słuchem, po czym wykonuje charakterystyczny, wysoki skok, spadając na gryzonia przednimi łapami. Niestety, lis jest też wybitnym drapieżnikiem zwierzyny drobnej. Jego ofiarą padają:
Zające (szczególnie młode),
Bażanty i kuropatwy (wyjada jaja i pisklęta),
Sarny (koźlęta).
W dobie szczepień przeciwko wściekliźnie populacja lisa w Polsce gwałtownie wzrosła, co stało się jedną z głównych przyczyn załamania się populacji zająca szaraka i kuraków polnych.
Rozmnażanie – Czas parkotów
Okres godowy lisów nazywamy parkotami lub cieczką. Przypada on na styczeń i luty. W tym czasie lisy są bardzo aktywne, biegają za dnia, a las rozbrzmiewa ich charakterystycznym szczekaniem (chrapliwe, krótkie „hau-hau”). Ciąża trwa ok. 52 dni. Młode (niedoliski) rodzą się ślepe w głębi nory. Samica (liszka) opiekuje się nimi troskliwie, a samiec (pies) pomaga w dostarczaniu pokarmu. Jesienią młode opuszczają terytorium rodziców.
Polowanie
Polowanie na lisa to szkoła cierpliwości i maskowania. Najpopularniejsze metody to:
Na wab: Naśladowanie pisk myszy lub kniazienia zająca (głos trwogi), co przyciąga drapieżnika.
Stogowanie: Polowanie przy stogach słomy, gdzie lisy szukają myszy.
Zasiadka przy nęcisku.
Norowanie: Z użyciem psów norowców (jamniki, teriery), które wypłaszają lisa z nory.
Kalendarz polowań
Ze względu na konieczność ochrony zwierzyny drobnej, okres polowań na lisa jest długi:
Od 1 czerwca do 31 marca.
Na terenach obwodów łowieckich, na których występuje głuszec lub cietrzew lub prowadzi się wsiedlania zająca, bażanta lub kuropatwy – przez cały rok.