Czernica
Czernica (Aythya fuligula) – Grążyca z charakterystycznym czubem
Wśród ptactwa wodnego zasiedlającego nasze łowiska, czernica wyróżnia się nie tylko kontrastowym ubarwieniem, ale przede wszystkim zadziornym wyglądem. Ta średniej wielkości kaczka z grupy grążyc to ptak, którego trudno pomylić z innym gatunkiem, głównie za sprawą ozdobnego czuba na głowie i przenikliwego, żółtego spojrzenia.
Wygląd i cechy rozpoznawcze
Czernica należy do kaczek nurkujących (grążyc), co determinuje jej sylwetkę – jest krępa, a na wodzie siedzi głębiej niż kaczki właściwe (jak krzyżówka czy cyraneczka).
Kaczor (samiec): W szacie godowej to uosobienie elegancji. Jego upierzenie to kontrastowa gra czerni i bieli. Głowa, szyja, pierś i wierzch ciała są czarne, przy czym w dobrym świetle głowa mieni się metalicznym, fioletowym połyskiem. Boki ciała i brzuch są śnieżnobiałe (w szacie spoczynkowej brudnobiałe). Najważniejszym atrybutem samca jest długi, zwisający z tyłu głowy czub z czarnych piór. Dziób jest stalowoszary, zakończony czarnym „paznokciem”.
Kaczka (samica): Jest ubarwiona skromniej, w tonacji ciemnobrązowej (czekoladowej), z jaśniejszym brzuchem i bokami. Jej cechą charakterystyczną, poza krótszym niż u samca czubkiem, jest często występująca wąska, biała plamka wokół nasady dzioba (uwaga: nie mylić z ogorzałką, u której plama ta jest znacznie większa).
Cechą wspólną dla obu płci jest jaskrawożółta tęczówka oka, która jest doskonale widoczna nawet z daleka, oraz szeroki biały pas na skrzydłach (lotki), widoczny podczas lotu.
Siedlisko i występowanie
Czernica to ptak nizinny. W Polsce jest nielicznym, choć miejscami średnio licznym ptakiem lęgowym. Gnieździ się na całym niżu. Jej preferencje mieszkaniowe są dość elastyczne – lubi słodkowodne zbiorniki stojące lub o bardzo powolnym nurcie (stawy, jeziora, glinianki, starorzecza). Warunkiem jest obecność gęstych szuwarów dających schronienie oraz otwartego lustra wody niezbędnego do lądowania i startu (grążyce startują z rozbiegu po wodzie).
Co ciekawe, czernica doskonale adaptuje się do obecności człowieka. Często można ją spotkać w miejskich parkach, na sadzawkach i kanałach w dużych aglomeracjach, gdzie zimuje lub nawet wyprowadza lęgi.
Zimą część populacji (te z północy) wędruje na południe i zachód. W Polsce czernice zimują głównie na wybrzeżu Bałtyku oraz na niezamarzniętych odcinkach dużych rzek na zachód od Wisły.
Menu nurka
Jako typowa grążyca, czernica zdobywa pokarm aktywnie nurkując. Potrafi zejść na głębokość 2-3 metrów, a pod wodą przebywa od kilku do kilkunastu sekund.
Jej dieta różni się od diety kaczek właściwych. Choć zjada nasiona roślin wodnych, to preferuje pokarm zwierzęcy. Jej przysmakiem są drobne mięczaki (np. racicznica, błotniarka), które połyka w całości, a skorupki miażdży w silnym żołądku mięśniowym. Uzupełnieniem diety są larwy owadów wodnych, skorupiaki i drobne rybki.
Znaczenie łowieckie
Polowanie na czernicę wymaga od myśliwego dobrej znajomości rozpoznawania ptaków w locie oraz na wodzie (szczególnie w warunkach słabego oświetlenia), aby nie pomylić jej z chronioną podgorzałką czy ogorzałką. Ze względu na tryb żerowania, mięso czernicy może mieć specyficzny posmak, zależny od diety w danym łowisku.