Gęś gęgawa
Gęś gęgawa (Anser anser) – Pramatka domowych gęsi i królowa polskich rozlewisk
Gęś gęgawa to ptak szczególny w naszej faunie. Jest nie tylko największą z dzikich gęsi występujących w Polsce, ale też jedynym gatunkiem gęsi, który u nas gniazduje. To właśnie od niej pochodzi znana nam wszystkim gęś domowa, co łatwo poznać po łudząco podobnym głosie – charakterystycznym gęganiu.
Wygląd i cechy rozpoznawcze
Gęgawa to potężny ptak wodny, u którego dymorfizm płciowy jest praktycznie niewidoczny – gęsior i gęś wyglądają tak samo.
Upierzenie: Dominującym kolorem jest szary popiel. Wierzch i boki ciała zdobi poprzeczne prążkowanie, które na jaśniejszym spodzie przechodzi w ciemniejsze pręgi. Brzuch i podogonie są czysto białe. Szyja charakterystycznie podłużnie pręgowana.
W locie: To kluczowy moment dla myśliwego. Gęgawę w locie najłatwiej odróżnić od innych „szarych gęsi” (zbożowej czy białoczelnej) po srebrzystoszarym (jasnym) przodzie skrzydeł. Tworzy to wyraźny kontrast z ciemniejszymi lotkami.
Dziób i nogi: Dziób jest potężny, w całości pomarańczowy, zakończony białym paznokciem. Łapy (cieki) mają barwę różową (u gęsi zbożowej są zazwyczaj pomarańczowe).
Podczas przelotów gęgawy formują na niebie klasyczny, V-kształtny szyk zwany „kluczem”, któremu towarzyszy głośne gęganie.
Siedlisko i tryb życia
Gęgawa zamieszkuje rozległe obszary Eurazji. W Polsce jest gatunkiem nielicznie lęgowym (gniazduje u nas), ale podczas przelotów jej liczebność gwałtownie wzrasta.
Wiosna: Przeloty odbywają się w lutym i marcu.
Jesień: Intensywne migracje trwają od września do listopada.
Jej ulubionym środowiskiem są słodkowodne zbiorniki gęsto porośnięte trzcinowiskami, które zapewniają bezpieczne schronienie dla gniazd. Chętnie zasiedla też bagniste łąki, moczary i starorzecza. Zimę spędza w cieplejszych rejonach – w basenie Morza Śródziemnego oraz w Azji.
Menu – czyli gdzie szukać gęsi?
Gęgawa jest roślinożerna. Jej dieta to głównie trawy, młode pędy roślin, liście oraz różnego rodzaju owoce. Dla rolników i myśliwych istotna jest informacja, że gęsi te uwielbiają młode, kiełkujące zboża (oziminy).
Ptaki te mają stały rytm dnia: noc spędzają bezpiecznie na wodzie, a bladym świtem oraz wieczorem wylatują na żerowiska – przyległe do lęgowisk pola uprawne i łąki. To właśnie te przeloty są zazwyczaj okazją do polowania.
Kalendarz polowań
Gęś gęgawa to ceniony ptak łowny. Zgodnie z kalendarzem polowań, polujemy na nią w następujących terminach:
Od 1 września do 21 grudnia – na terenie całego kraju.
Do 15 stycznia (wydłużony okres) – na terenie województw: dolnośląskiego, lubuskiego, wielkopolskiego oraz zachodniopomorskiego.