Łoś
Łoś (Alces alces) – Gigant bagien i największy z jeleniowatych
Łoś to prawdziwy olbrzym naszych lasów i mokradeł. Jest największym żyjącym współcześnie gatunkiem ssaka kopytnego w Polsce. Jego charakterystyczna, nieco „garbata” sylwetka i potężne chrapy czynią go nie do pomylenia z żadnym innym zwierzęciem. Choć formalnie jest zwierzyną łowną, od 2001 roku jego populacja w Polsce jest objęta całorocznym okresem ochronnym (moratorium).
Wygląd – Szczudlarz o smutnym spojrzeniu
Łoś to zwierzę o potężnej masie (byki mogą ważyć ponad 400 kg, a w kłębie osiągać 2 metry), ale o sylwetce, która na pierwszy rzut oka wydaje się nieproporcjonalna.
Głowa: Jest długa, duża i masywna. Zakończona szeroką, obwisłą górną wargą (tzw. chrapy) i miękkim, szerokim nosa. Pod gardłem zwisa fałd skóry z kępką włosów, zwany brodą.
Sylwetka: Krótki, masywny tułów z wyraźnym garbem na kłębie osadzony jest na bardzo długich, jasnych nogach (badylach). Taka budowa pozwala łosiowi brodzić w głębokich bagnach i śniegu.
Suknia (Sierść): Zazwyczaj ciemnobrunatna, niemal czarna, kontrastująca z jasnoszarymi nogami (tzw. pończochy).
Poroże (Rosochy): Noszone wyłącznie przez byki. Może przybierać dwie formy:
Łopatacz: Poroże w formie szerokich, spłaszczonych łopat z palczastymi wyrostkami (rzadsza forma w Polsce).
Badylarz: Poroże w formie grubych, rozgałęzionych tyk, przypominające nieco poroże jelenia (najczęstsza forma w Polsce).
Bukowisko – Ciche gody
Okres godowy łosi nazywamy bukowiskiem. Przypada on na wrzesień i październik. W przeciwieństwie do rykowiska jeleni, bukowisko jest znacznie cichsze. Byki nie ryczą potężnie, lecz wydają z siebie nosowe, stękające odgłosy (tzw. stękanie). Łosie nie tworzą haremów. Byk towarzyszy jednej samicy (klępie lub łoszy) aż do momentu jej pokrycia, a następnie szuka kolejnej partnerki. Walki samców są rzadsze niż u jeleni, ale ze względu na masę zwierząt – bywają bardzo brutalne.
Siedlisko i tryb życia – Płetwonurek z lasu
Łoś jest nierozerwalnie związany z wodą. Jego królestwem są bagna, mokradła, torfowiska, olsy oraz doliny rzeczne (słynne populacje nad Biebrzą czy w Kampinosie).
Pływak: Łoś doskonale pływa i nurkuje (potrafi zanurzyć się całkowicie w poszukiwaniu roślin wodnych).
Ruch: Porusza się charakterystycznym chodem – inochodem (unosi jednocześnie obie nogi z jednej strony ciała), co pozwala mu na sprawne przemieszczanie się w trudnym terenie bez zapadania się.
Łosie są zazwyczaj samotnikami, choć zimą mogą łączyć się w luźne grupy. Są mniej płochliwe od jeleni i często pozwalają człowiekowi podejść na niewielką odległość, co bywa mylące – łoś w poczuciu zagrożenia potrafi zaatakować, kopiąc przednimi badylami.
Menu – Smakosz pędów
Łoś jest typowym „zgryzaczem”. Ze względu na długie nogi i krótką szyję, ma trudności ze schylaniem się do trawy (musi wtedy klękać). Dlatego jego dieta składa się głównie z:
Pędów drzew i krzewów (wierzba, osika, sosna, brzoza),
Kory (co powoduje szkody w lasach, tzw. głiniłowanie),
Roślinności bagiennej i wodnej (kaczeńce, grążele).
Status prawny i Kalendarz polowań
Obecnie na łosie się w Polsce nie poluje.
W 2001 roku wprowadzono bezterminowe moratorium (całoroczny zakaz odstrzału), mające na celu odbudowę populacji, która została drastycznie przetrzebiona w latach 90. Moratorium przyniosło skutek – liczebność łosia wzrosła kilkukrotnie (z ok. 2 tys. do ponad 30 tys. osobników), a gatunek ten zasiedlił ponownie niemal cały kraj, pojawiając się nawet w pobliżu dużych miast.
Mimo że łoś nadal widnieje na liście zwierząt łownych, odstrzał jest wstrzymany do odwołania przez Ministra Klimatu i Środowiska.