Łyska
Łyska (Fulica atra) – Czarna „kaczka”, która kaczką nie jest
Choć często pływa ramię w ramię z krzyżówkami i jest pozyskiwana podczas polowań na pióro, łyska systematycznie nie ma z kaczkami nic wspólnego. Ten pospolity ptak wodny należy do rodziny chruścieli. Jest to gatunek wędrowny, choć coraz częściej zimujący w kraju, znany ze swojego charakterystycznego, „bieganego” startu do lotu.
Wygląd i cechy rozpoznawcze
Łyska to ptak średniej wielkości o krępej budowie. W przeciwieństwie do wielu gatunków ptactwa wodnego, u łyski nie występuje dymorfizm płciowy – samiec i samica wyglądają identycznie.
Upierzenie: Całe ciało pokryte jest łupkowoczarnymi piórami, które na grzbiecie przybierają odcień ciemnoszary.
Blaszka: Najbardziej charakterystycznym elementem jest naga, śnieżnobiała blaszka (tarczka) na czole, połączona z białym dziobem. To właśnie od tej „łysej” plamy pochodzi polska nazwa gatunku.
Nogi: To ciekawy element anatomii łyski. Nie posiada ona typowych błon pławnych jak kaczki, lecz karbowane płatki skórne otaczające palce. Nogi mają barwę zielonosiwą.
Młode: Osobniki młodociane są jaśniejsze – mają jasnoszarą szyję i pierś. Ich blaszka na czole jest początkowo mniejsza i ciemna (wyraźna, biała tarcza wykształca się w pełni dopiero jesienią).
Zachowanie i lot – start z rozbiegu
Łyskę łatwo rozpoznać po sposobie poruszania się.
Start: Zrywa się do lotu ciężko. Nie potrafi wystartować pionowo („świecą”). Musi wziąć długi rozbieg na powierzchni wody, głośno tupiąc i wyciągając nogi do tyłu, zanim nabierze prędkości. W locie można dostrzec białe obrzeżenia piór.
Nurkowanie: Jest doskonałym nurkiem. Zanurza się z charakterystycznego, lekkiego wyskoku, co pozwala jej zejść pod wodę niemal pionowo.
Siedlisko i migracje
W Polsce łyska gnieździ się licznie na terenie całego kraju (z wyjątkiem wysokich gór). Preferuje wody stojące o bogatej roślinności, ale spotkamy ją niemal wszędzie – od jezior i stawów hodowlanych po miejskie parki.
Wiosna: Przyloty w marcu i kwietniu.
Jesień: Odloty w październiku i listopadzie. Tworzy wtedy ogromne stada (zlotowiska) liczące tysiące osobników.
Zimuje w Europie Południowej i Zachodniej, ale spora część populacji pozostaje w Polsce, gromadząc się na niezamarzających odcinkach rzek i podgrzewanych zbiornikach przemysłowych.
Menu – nurek głębinowy
Łyska jest wszystkożerna, a jej dieta zmienia się sezonowo. Potrafi nurkować na imponującą głębokość (nawet do 6,5 m) i wyskakiwać z wody na wysokość 40 cm.
Lato: Dominuje pokarm roślinny – rdestnice, moczarki, ramienice, a także kłącza i nasiona trzcin.
Jesień i zima: Dieta staje się bardziej mięsna. Łyski żywią się wtedy intensywnie zwierzętami wodnymi, w szczególności małżami (np. racicznicą), które wyławiają z dna.
Kalendarz polowań
Łyska jest popularnym gatunkiem łownym. Polujemy na nią w następującym terminie:
Od 15 sierpnia do 21 grudnia.