Piżmak

Piżmak (Ondatra zibethicus) – Amerykański szczur piżmowy

Piżmak to gatunek, który często jest mylony z małym bobrem lub karczownikiem. Choć na pierwszy rzut oka przypomina nasze rodzime gryzonie, jest przybyszem z Ameryki Północnej. Sprowadzony do Europy na początku XX wieku dla cennego futra, uciekł z hodowli i błyskawicznie zasiedlił nasze wody. Dziś jest stałym, choć nie zawsze pożądanym elementem polskiej fauny.

pizmak 2 wp

Wygląd – Ogon jak ster

Piżmak to duży gryzoń (masa ok. 1–1,5 kg), znacznie mniejszy od bobra, ale wyraźnie większy od szczura wędrownego.

  • Ogon: To jego najważniejsza cecha rozpoznawcza. W przeciwieństwie do bobra, którego ogon (kielnia) jest spłaszczony grzbietobrzusznie (góra-dół), ogon piżmaka jest długi, nagi, łuskowaty i spłaszczony bocznie. Działa jak doskonały ster podczas pływania.

  • Futro: Gęste, lśniące i wodoodporne. Z wierzchu ciemnobrązowe lub kasztanowe, od spodu jaśniejsze (szarawe). Dawniej futro z piżmaka było niezwykle cenione w kuśnierstwie.

  • Sylwetka: Krępa, z krótką szyją. Oczy i uszy są małe, ledwo widoczne w futrze, co jest przystosowaniem do życia w wodzie. Tylne łapy są większe od przednich i częściowo zaopatrzone w szczeciniaste włosy ułatwiające pływanie (nie mają pełnej błony pławnej jak bóbr).

Tryb życia – Budowniczy kopców

Piżmak jest zwierzęciem ziemnowodnym, aktywnym głównie o zmierzchu i nocą. Podobnie jak bóbr, jest inżynierem środowiska, choć w mniejszej skali.

  • Mieszkanie: W wysokich brzegach rzek i stawów kopie rozległe systemy nor z wejściem pod wodą. To właśnie ta działalność czyni go szkodnikiem – nory te często dziurawią groble stawowe i wały przeciwpowodziowe, prowadząc do ich osłabienia.

  • Domki: Na terenach podmokłych i zarośniętych trzcinowiskach, gdzie brzegi są zbyt płaskie na nory, piżmaki budują charakterystyczne domki (kopce) z roślinności wodnej i mułu. Są one podobne do bobrowych żeremi, ale znacznie mniejsze (do 1 m wysokości).

Menu – Stołówki na wodzie

Piżmak jest głównie roślinożercą. Żywi się tatarakiem, trzciną, pałką wodną i innymi roślinami przybrzeżnymi. Jednak w przeciwieństwie do bobra, chętnie uzupełnia dietę białkiem zwierzęcym. Jego przysmakiem są małże (np. szczeżuje) i raki. Ślady żerowania piżmaka są łatwe do rozpoznania – tworzy on tzw. stołówki. Są to miejsca na brzegu lub na kępach roślinności, gdzie gromadzi stosy pustych muszli po zjedzonych małżach.

 

Status i Znaczenie łowieckie

Piżmak jest w Polsce Inwazyjnym Gatunkiem Obcym (IGO). Choć jego liczebność w ostatnich latach spadła (m.in. przez konkurencję z norką amerykańską i wydrą), wciąż bywa problemem w gospodarstwach rybackich, niszcząc infrastrukturę stawową.

Ze względu na szkody wyrządzane w groblach i wałach, jest gatunkiem łownym, na którego poluje się nie tylko dla futra, ale przede wszystkim w celu regulacji populacji i ochrony urządzeń wodnych.

 

Kalendarz polowań

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska, polujemy na piżmaka w następujących terminach:

  • Od 11 sierpnia do 15 kwietnia.

  • Na terenach rybackich obrębów hodowlanych (stawy rybne) – przez cały rok.